مقاله درباره تأثير مدل مراقبت پیگير بر شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی

مقاله درباره تأثير مدل مراقبت پیگير بر شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی

دسته بندی: علوم پزشکی

مقاله درباره تأثير مدل مراقبت پیگير بر شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی

محصول * مقاله درباره تأثير مدل مراقبت پیگير بر شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی * را از سایت ما دریافت نمایید.برای دانلود این فایل روی دکمه آبی رنگ *دریافت فایل* کلیک نمائید تا به صفحه خرید فایل منتقل شوید و فایل را خریداری کنید.

دریافت فایل
لینک دانلود و خرید پایین توضیحات
فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت
تعداد صفحات: 6
 
تأثير مدل مراقبت پیگير بر شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی
چکيده
زمينه و هدف: چاقي، تجمع چربي در نواحي بالايي بدن و سابقه خانوادگي ديابت، در زمره عوامل خطر ديابت مي‌باشند. از آنجا که افزايش توده بدنی به عنوان يک عامل خطرزای بيماران ديابتي تلقي و کنترل و کاهش وزن به منزله کنترل بيماری محسوب می‌گردد، مطالعه حاضر با هدف تعيين تأثير مدل مراقبت پيگير بر کنترل وزن و شاخص توده بدنی در بيماران ديابتي شهر اروميه انجام شد.
روش تحقيق: در اين مطالعه نيمه تجربی که به صورت كارآزمايي باليني بر روی 74 بيمار ديابتی، در شهر اروميه انجام شد، نمونه‌هاي مورد مطالعه به روش تخصيص تصادفی به دو گروه آزمون و شاهد تقسيم شدند و با توجه به جورشدن متغيرهای مداخله‌گر در دو گروه، مدل مراقبت پيگيرکه دارای چهار قدم اساسی آشناسازي، حساس‌سازی، اجرا و ارزشيابی می‌باشد، بر گروه آزمون اجرا و پس از سه ماه، ميانگين شاخص توده بدنی و وزن در دو گروه مورد بررسی قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمونهاي آماري آناليز واريانس، t مستقل و t زوجي در سطح معني‌داري 05/0P( مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند.
يافته‌ها: ميزان شاخص توده بدنی و وزن درگروه شاهد و آزمون در شروع مطالعه و در ماههای اول، دوم و سوم مطالعه، در اندازه‌گيري‌های مکرّر (01/0P=) و نيز تفاوت ميانگين‌های شاخص توده بدنی و وزن، قبل و بعد از آزمون در هر دو گروه نشان‌دهنده اختلاف معنی‌دار آماري بود (03/0=P).
نتيجه‌گيری: در اين تحقيق، به‌کارگيری الگوی مراقبت پيگير در کنترل شاخص توده بدنی در گروه آزمون مؤثر بود و سير کاهشی داشت؛ اين ميزان در گروه شاهد تا حدّی افزايش يافت. معنی‌دار بودن کاهش وزن در اين بيماران ارزشمند است؛ از آنجا که افزايش وزن و توده چربی در بيماران ديابتی شايع است و اغلب کنترل بيماری را دچار مشکل مي‌نمايد و عوارض بيماری نمايان می‌گردد، ضروري است از مدل‌های موفق که می‌توانند در مهار وزن اضافی مؤثر باشند، استفاده گردد.
كليد واژه‌ها: شاخص توده بدني؛ ديابت؛ مدل مراقبت پيگير
افق‌دانش؛ مجله دانشكده علوم‌پزشكي و خدمات بهداشتي،درماني گناباد (دوره12؛ شماره 2؛ تابستان سال 1385)
دريافت: 12/6/1385 اصلاح نهايي: 27/10/1385 پذيرش: 12/11/1385
مقدمه
ديابت شيرين بحث رو به گسترش در بهداشت جامعه است (1) كه مي‌تواند منجر به عوارض ناتوان‌كننده جدّي شود. خطر توسعه اين عوارض با انجام حداكثر كنترل گليسميك مي‌تواند به طور معني‌داري كاهش يابد (2)؛ به طوري كه اين موضوع با كاهش قند خون به سطوحي نزديك به سطح قند خون افراد غيرديابتي عملي مي‌شود (4،3). حداكثر كنترل گليسميك مي‌تواند با خود مديريتي صحيح و مداوم به دست آيد (5).
آموزش در ديابت مسأله‌اي اساسي، در دسترسي به خود مديريتي مطلوب و كنترل گليسميك مي‌باشد (6-8). 50%-80% از افراد مبتلا به ديابت، دچار كمبود آگاهي، دانش و مهارتهاي عملي در زمينه ديابت مي‌باشند (9) و دسترسي به كنترل گليسميك ايده‌آل (هموگلوبين گليكوزيله زير 7%) (10) در كمتر از 50% از افراد مبتلا به ديابت نوع 2 ميسر مي‌گردد (11).
ارتباط محکمي بين ديابت نوع 2 و شاخص توده بدني (BMI) وجود دارد. کاهش وزن تا حدّ 5%-10% در بيماران مبتلا به افزايش وزن، خطر ديابت را کاهش و کنترل قند را بهبود مي‌بخشد؛ تا حدّي که گاهي مي‌توان انسولين را کم نمود يا حتّي قطع کرد. کاهش وزن در اين حدّ، همچنين منجر به بهبود قابل توجهي در اختلال چربي خون و فشار خون مي‌شود و بر طول عمر مي‌افزايد. افرادي که تاريخچه خانوادگي قوي دارند يا آنها که در معرض خطر بالاي ابتلا به ديابت هستند، بايستي قوياً به حفظ شاخص طبيعي توده بدني تشويق شوند (12).
مراقبت پيگير يا مستمر عبارت است از فرايندي منظم و مستمر، جهت برقراري ارتباط مؤثر، متعامل و پيگير، بين مددجو به عنوان عامل مراقبت پيگير و ارائه‌دهنده خدمات بهداشتي مراقبتي (پرستار) ،که به منظور شناخت نيازها و مشکلات و حساس‌کردن مددجويان، براي قبول و انجام رفتارهاي مداوم بهداشتي و کمک به حفظ بهبودي و ارتقاي سلامتي آنها مي‌باشد.
هدف اصلی مدل مراقبت پيگير طراحی و تدوين برنامه‌اي است که بتواند منجر به پذيرش و افزايش بينش و عملکرد مناسب جهت مراقبت مستمر مؤثر گردد تا بدين وسيله در کنترل بيماری و عوارض احتمالی مؤثر واقع شود.
کارکردهای اساسی مدل مراقبت پيگير شامل: شناخت بيماری و ماهيت آن، شناخت مشکلات بالفعل و بالقوه در خصوص بيماری، پذيرش بيماری و آثار آن به عنوان سايه‌ای در مسير زندگی، ايفای نقش خودکنترلی مستمر (رفتارهای بهداشتی مطلوب)، سرمايه‌گذاری برای حفظ سلامتی و نگاه ارزشی به سلامت، درگيرسازی و مشارکت خانواده در اداره مسائل موجود و آنی، تغيير در الگو و سبک زندگی و ارتقاي اعتماد به نفس، شناخت تيم مراقبتی و درمانی و روند استفاده از آنها مي‌باشد.
بر اساس مطالب پيش‌گفت، مطالعه حاضر با هدف تعيين تأثير مدل مراقبت پيگير بر کنترل وزن و شاخص توده بدنی در بيماران ديابتي شهر اروميه انجام شد.
روش تحقيق
اين مطالعه نيمه‌تجربی به صورت كارآزمايي باليني و در فاصله سالهای 1382 تا 1383 بر روی 74 بيمار با تشخيص قطعي ديابت نوع 2، در دو گروه شاهد و آزمون، در بيمارستان امام رضا (ع) اروميه انجام شد.
از آنجا که مشخصات نمونه‌های پژوهش به نحوي بود که افراد قابل توجهی در همان ابتدا از مطالعه حذف مي‌شدند، شرط تصادفی بودن محض را دارا نبود اما به منظور يکنواخت‌شدن شرايط تحقيق برای دو گروه شاهد و آزمون، از روش تخصيص تصادفی استفاده شد؛ بدين ترتيب که مددجويان پس از انتخاب و متناسب بودن شرکت آنها در پژوهش، به طور متناوب در دو گروه قرار گرفتند و از اين نظر پژوهشگر هيچ‌گونه دخالتی در قرار گرفتن افراد در گروهها نداشت.
از آنجا که نمونه پژوهش بايد معرف مشخصات و خصوصيات با اهميت موضوع پژوهش باشد و بتوان ويژگيها و صفات جامعه پژوهش را به آن تعميم داد، بنابراين نمونه‌هاي مورد مطالعه افراد مبتلا به ديابت نوع 2، از هر دو جنس بودند كه مشخصات زير را داشتند:
1- سن آنها بين 40-65 سال بود.
2- حداقل دو سال از تشخيص طبّي ديابت براي آنها (توسط پزشک متخصص) گذشته بود.
3- حداقل يكي از عوارض ديابت در آنها وجود داشت.
4- دچار عارضه حادّ نبودند و از شرايط لازم و کافي براي پاسخگويي به سؤالات پرسشنامه‌ها برخوردار بودند.
5- نسبت به شرکت و همکاري در پژوهش تمايل داشتند.
6- امکان کنترل و دسترسي به آنها وجود داشت.
مدل مراقبت پيگير دارای مراحل مختلفی است که اين مراحل پيوستگی و انسجام خاص خود را دارد و به شرح ذيل است:
مرحله آشناسازی: اولين مرحله در مدل مراقبت پيگير، مسأله آشناسازی است و هدف اين مرحله شناخت متعامل (بيمار، خانواده، پرستار) و تبيين مراحل مدل می‌باشد. اقدامات اين مرحله شامل معرفی پرستار به بيمار و خانواده (تاريخچه بيماری، تبيين وضعيت فردي بيمار و خانواده)، شناخت و تبيين وضعيت بيمار و خانواده وی، شفاف‌سازی انتظارات پرستار در مراحل مطالعه مشخص‌نمودن انتظارات و توقعات بيمار و خانواده وی، تکميل فرم‌های ملاحظات اخلاقی، تکميل فرم‌های پرسشنامه پس از انتخاب و پذيرش بيمار و خانواده، تعيين نمودن و توافق در اوقات ملاقات حضوری، تلفنی و ذکر اهداف و چگونگی امکان ارتباط می‌باشد که اين مرحله در مورد هر دو گروه انجام شد.
حساس‌سازی: روند حساس‌سازی به منظور درگيرکردن بيمار و خانواده در خصوص اجرای رويکرد مراقبت مداوم می‌باشد که در گروه آزمون به کار رفت و هدف از اين مرحله شناخت ماهيت بيماری، عوارض زودرس و ديررس و محدوديتها و … توسط بيمار و خانواده و درگيرسازی آنها با مشکل مزمن با توجه به نيازها می‌باشد. اقدامات اين مرحله شامل بررسی وضعيت و تبيين نيازهای آموزشی مهارتی بيمار و خانواده، توضيح در مورد بيماری و عوارض حاصله (موجود و احتمالی)، بررسی نيازهای اساسی در خصوص رژيم غذايی، دارويی و فعاليتی، توجيه ضرورت توجه به رژيم‌های سه‌گانه، تبيين مشکلات ناشی از عدم توجه، کنترل وزن، تبيين الگوهای کاهش وزن و اهميت رفتارهای تداوم مراقبتی در حفظ سلامتی و کنترل عوارض بيماری و پرداختن به پرسش و پاسخهای مورد نظر با تأکيد بر عوامل خطرساز می‌باشد.
كنترل: هدف اين مرحله نهادينه‌کردن و استمراربخشی رفتارهای بهداشتی در جهت ارتقاي سلامتی است. اقدامات شامل کنترل رژيم‌های سه‌گانه، بازبينی و ارزيابی غير مستقيم مهارتهای کسب‌شده، بررسی پايداری رفتارهای بهداشتی (مشاهده، پرسش، مرور فرم‌هاي بازنگري خود کنترلی و …)، بررسی نيازهای جديد با توجه به مشکلات جديد و حساس‌سازی مجدّد در خصوص حل مشکل، تقويت رفتارهای بهداشتی و توجيه اثرات مفيد اقدامات با توجه به بهبود شاخصهای ملموس، کنترل شاخصهای مورد مطالعه، تبادل نظر در خصوص موفقيت و عدم موفقيت اقدامات، تبيين راه حل پيشنهادی با کمک بيمار و خانواده می‌باشد. با توجه به اين که الگوی مورد استفاده تحت عنوان مراقبت مستمر و پيگير می‌باشد، در اين مرحله ادامه مشاوره‌های مراقبت پيگير به طور ماهيانه با تماسهای حضوری و تلفنی متناسب با نياز های مراقبتی در گروه آزمون مکرّراً به اجرا در آمد و در مورد گروه شاهد تنها به تکميل ليست‌های کنترلی بسنده گرديد.
ارزشيابی: به عنوان گام چهارم و نهايی الگو مطرح شده اما اين مهم در تمامی مراحل مورد توجه و جاری مي‌باشد (کنترل و ارزشيابی ماهيانه). هدف اين مرحله بررسی روند مراقبت (موفقيتها و عدم موفقيتها) و اندازه‌گيری و مقايسه شاخصهای کنترلی می‌باشد. اقدامات شامل: ارزيابی شاخصهای مورد نظر به وسيله تکميل پرسشنامه‌ها و يافته‌های کلينيکی و پارا کلينيکی، تحليل تغييرات با توجه به ماهيت بيماری، بررسی اظهارات بيمار و خانواده درخصوص رفتارها و امکان ادامه آنها، مرور مجدّد موفقيتها و عدم موفقيتها و توجه به پيشنهادات طرفين، تبيين و گزارش اندازه‌گيریها و اهميت آنها برای بيمار و خانواده وی، تقويت ارتباط حضوری، تلفنی و جلب اعتماد، تلاش در جهت نهادينه‌سازی و استمرار رفتارها و توجه به کنترل، حذف و تعديل عوامل خطرآفرين بيماری می‌باشد.
داده‌های اين پژوهش از طريق مصاحبه حضوری پژوهشگر با بيماران ديابتی و تکميل پرسشنامه‌های اطلاعات فردي، فرم‌هاي بازنگري کنترلی و توزين قد و وزن و شاخص توده بدنی بيماران ديابتی توسط پژوهشگر جمع‌آوري شدند (13) و سپس با استفاده از نرم‌افزار آماري SPSS و آزمونهاي آماري آناليز واريانس، t مستقل و t زوجي در سطح معني‌داري 05/0P( مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند.
يافته‌ها
ميانگين سن نمونه‌های مورد مطالعه 29/7(63/50 بود؛ ميانگين شاخص توده بدنی و وزن قبل از مداخله در دو گروه تفاوت معنی‌داری نشان نداد و در دو گروه يکسان بود؛ توزيع واحدهاي پژوهش بر حسب ميانگين و انحراف معيار شاخص توده بدنی در چهار بار اندازه‌گيري در حين انجام مداخله در دو گروه آزمون و شاهد در جدول 1، ارائه شده است.
ميانگين و انحراف معيار وزن بر حسب کيلوگرم در چهار بار اندازه‌گيري در حين انجام مداخله در دو گروه آزمون و شاهد در جدول 2، ارائه شده است.
تفاوت ميانگين وزن در گروه آزمون قبل از مداخله 2/11(63/69 و بعد از مداخله 96/10(72/68 و تفاوت ميانگين شاخص توده بدنی در اين گروه قبل از مطالعه 5/4(27 و بعد از آن 6/4(65/26 بود و از نظر آماری اختلاف معنی‌داري داشتند (03/0=P)؛ اين يافته نشانگر سير کاهشی اين دو شاخص می‌باشد.
تفاوت ميانگين وزن در گروه شاهد قبل از مداخله 8/8(5/71 و بعد از مداخله 6/8(56/72 و تفاوت ميانگين شاخص توده بدنی در اين گروه قبل از مطالعه 5/3(26 و بعد از آن 5/3(5/26 بود؛ اين اختلاف از نظر آماري معنی‌دار بود (001/0=P)؛ اين يافته نشانگر سير افزايشی اين دو شاخص می‌باشد (جدول 3).
جدول 1- توزيع واحدهاي پژوهش بر حسب ميانگين شاخص توده بدنی در چهار بار اندازه‌گيري در حين انجام مداخله در دو گروه آزمون و شاهد
سطح معني‌داري
ميانگين و انحراف معيار
يافته‌ها
متغير

01/0 P=
56/4(27
آزمون
شاخص توده بدنی ماه اول

54/3(26
شاهد

5/4(09/27
آزمون
شاخص توده بدنی ماه دوم

5/3(04/26
شاهد

84/4(72/26
آزمون
شاخص توده بدنی ماه سوم

5/3(2/26
شاهد

67/4(65/26
آزمون
شاخص توده بدنی ماه چهارم

5/3(5/26
شاهد

جدول 2- توزيع واحدهاي پژوهش بر حسب ميانگين وزن بر حسب کيلوگرم در چهار بار اندازه گيري در حين انجام مداخله در دو گروه آزمون و شاهد
سطح معني‌داري
ميانگين و انحراف معيار
يافته‌ها
متغير

001/0P=
2/11(6/69
آزمون
وزن ماه اول

8/8(5/71
شاهد

2/11(63/69
آزمون
وزن ماه دوم

7/8(5/71
شاهد

1/11(18/68
آزمون
وزن ماه سوم

8/8(86/71
شاهد

9/10(72/68
آزمون
وزن ماه چهارم

6/8(56/72
شاهد

جدول 3- ميانگين وزن و شاخص توده بدنی قبل و بعد از مداخله در دو گروه آزمون و شاهد
زمان
متغير
قبل
بعد
آزمون t
سطح معني‌داري

ميانگين و انحراف معيار
ميانگين و انحراف معيار

وزن
آزمون
2/11(63/69
96/10(72/68
24/2
03/0

شاهد
8/8(5/71
6/8(56/72
9/3
001/0

BMI
آزمون
5/4(27
6/4(65/26
2/2
031/0

شاهد
5/3(26
5/3(5/26
3/2
02/0

بحث
يکی از اهداف اصلی اين پژوهش دستيابی به اين واقعيت است که آيا می‌توان با اجرای مدل مراقبت پيگير، شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی را کاهش داد؟ اگر چنين است، آيا بين اجرای مدل مراقبت پيگير و کاهش شاخص توده بدنی و وزن بيماران ديابتی رابطه‌ای وجود دارد. نتايج مطالعه رمضانخاني و عطاري بر روی 98 بيمار ديابتی، نشان داد که بيماران ديابتی دارای عوامل خطرزای متعددی می‌باشند که ضرورت تدابير بهداشتی، پزشکی به منظور کاهش عوامل خطر با تأکيد بر آموزش تغذيه فعاليت بدنی و تغيير در شيوه زندگی را مطرح می‌نمايد و در اين ميان کاهش شاخص توده بدنی از اهميت ويژه‌ای برخوردار است (14).
اگر بيماران دارای اضافه‌وزن بتوانند وزن خود را کاهش دهند، انتظار می‌رود بتوانند از مزايای سلامتی متعاقب کاهش وزن شامل پيشرفت در کنترل قند، چربی و فشار خون سود جويند؛ در اين خصوص مطالعه Bantle و همکاران، نشان داد كه ارتباط معنی‌داری بين کاهش وزن در عرض يک سال و


دیدن این مطالب نیز به شما توصیه میشود

0نظر ارسال شده است

ارسال نظر

شما هم نظری ارسال کنید

ارسال نظر

به نکات زیر توجه کنید

  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.